ปลาเค็มแบบจีน อาหารเค็มจัด กับความเสี่ยงมะเร็ง: หลักฐานบอกอะไรและใช้กับปลาแดดเดียวไทยได้แค่ไหน

ปลาเค็มทอดกรอบ ๆ กับข้าวสวยร้อน ๆ เมนูวัยเด็กที่หลายบ้านกินกันจนชิน แต่หลักฐานของปลาเค็มแบบจีนและอาหารเค็มจัดมีรายละเอียดที่ต้องแยกจากปลาแดดเดียวไทยให้ชัดนะครับ

ภาพแผงตลาดนี้มีอาหารหลายชนิดวางบนใบตอง วันนี้ใช้ประกอบเรื่องปลาเค็มและปลาแดดเดียวครับ แต่ภาพอย่างเดียวบอกวิธีหมัก ปริมาณเกลือ หรือชนิดสารที่เกิดขึ้นไม่ได้ จึงไม่ยืนยันว่าชิ้นใดในภาพเป็นปลาเค็มแบบจีนที่ IARC ประเมิน

หลักฐานที่ควรรู้

  • IARC หน่วยงานวิจัยมะเร็งขององค์การอนามัยโลก ทบทวนงานวิจัยแล้วจัด “ปลาเค็มแบบจีน” (Chinese-style salted fish) เป็นสารก่อมะเร็งกลุ่มที่ 1 คือกลุ่มที่มีหลักฐานชัดในคน ว่าทำให้เกิดมะเร็งโพรงหลังจมูก ส่วนมะเร็งกระเพาะอาหารพบความสัมพันธ์เชิงบวก แต่ระดับหลักฐานในคนยังจำกัด ไม่ใช่ข้อสรุปแรงเท่ากันทั้งสองตำแหน่งครับ (Secretan et al., 2009; IARC Monographs 100E)

  • งาน meta-analysis รวมการศึกษาไปข้างหน้า 7 ชิ้น 10 กลุ่มประชากร คน 268,718 คน ติดตาม 6–15 ปี (D’Elia et al., 2012) พบว่าคนที่กินเค็มมาก มีความเสี่ยงมะเร็งกระเพาะอาหารสูงกว่าคนกินเค็มน้อยราว 68% (RR 1.68; ช่วงความเชื่อมั่น 95% 1.17–2.41) เป็นความต่างเชิงสัมพัทธ์ ไม่ใช่โอกาสป่วยเพิ่ม 68 จุดเปอร์เซ็นต์ และไม่ใช่ตัวเลขเฉพาะปลาแดดเดียว และพวกอาหารหมักเกลือจัด ๆ ก็สัมพันธ์กับความเสี่ยงที่สูงขึ้นด้วย

ปลาเค็มและปลาแดดเดียวไทยมีวิธีทำ ปริมาณเกลือ และระยะเวลาตากต่างกัน จึงนำการจัดกลุ่มก่อมะเร็งของปลาเค็มแบบจีนไปเหมารวมทุกชนิดไม่ได้ครับ กลุ่มที่ 1 บอกความแน่นของหลักฐาน ไม่ใช่บอกว่ากินครั้งเดียวจะป่วย หรือทุกผลิตภัณฑ์เสี่ยงเท่ากัน

กลไกในร่างกาย พูดง่าย ๆ มี 3 เรื่อง

  1. N-nitrosamines มีการตรวจพบสารกลุ่มนี้ในปลาเค็มบางรูปแบบ และมีการศึกษาการเกิดสารระหว่างการแปรรูปหรือในร่างกาย สารบางชนิดอาจทำลาย DNA ได้ ปริมาณขึ้นกับวัตถุดิบและกระบวนการ ไม่ใช่ว่าปลาแดดเดียวทุกชิ้นหรือเกลือทุกชนิดมีไนเตรต/ไนไตรต์ปนครับ
  2. เกลือเข้มข้น มีการศึกษาว่าอาหารเกลือสูงอาจรบกวนเยื่อบุกระเพาะและเกี่ยวข้องกับผลของ H. pylori เป็นกลไกที่เสนอ ไม่ใช่ข้อพิสูจน์ว่ากินเค็มหนึ่งมื้อทำให้เกิดมะเร็งครับ
  3. ไวรัส Epstein–Barr (EBV) สำหรับมะเร็งโพรงหลังจมูก นักวิจัยยังมีอีกสมมติฐาน คือสารในปลาเค็มอาจไปปลุกไวรัส EBV ที่หลบอยู่ในเซลล์ให้กลับมาทำงาน อันนี้ยังศึกษากันอยู่นะครับ

แล้วถ้าเอาไปทอดหรือย่างไฟแรงจนไหม้ อาจเกิดสารกลุ่ม HCAs หรือ PAHs ได้ ขึ้นกับอุณหภูมิ วิธีปรุง และการสัมผัสควัน ไม่ได้มีผลตรวจปริมาณสารจากอาหารในภาพนี้ครับ

ข้อควรรู้

งานพวกนี้ส่วนใหญ่เป็นงานเชิงสังเกต กินปลาเค็มนาน ๆ ครั้งไม่ได้แปลว่าป่วยแน่ ๆ แต่ถ้าเป็นกับข้าวประจำแทบทุกมื้อ อันนี้ค่อย ๆ ลดจะดีกว่าจริง ๆ

อยากได้ฟีลข้าวสวยร้อน ๆ กับของเค็ม ๆ กรอบ ๆ ลองแบบนี้

  • เห็ดนางฟ้าหรือเห็ดออรินจิ ฉีกเป็นเส้น หมักซีอิ๊วนิด ๆ แล้วทอดหรืออบให้กรอบ เป็นอีกไอเดียเพิ่มเนื้อสัมผัสกรอบ เลี่ยงทอดหรืออบจนไหม้ และไม่ปรุงเค็มจัด

  • เต้าหู้แข็ง หั่นแผ่นบาง ๆ จี่หรืออบให้ผิวเหลือง โรยงาขาว ไม่ให้ไหม้ และปรุงเค็มแต่น้อย

  • กินคู่ผักสดเยอะ ๆ แตงกวา ถั่วฝักยาว ผักบุ้ง เพิ่มความหลากหลายและใยอาหาร แต่ผักไม่ได้หักล้างโซเดียมหรือสารก่อมะเร็งจากอาหารเค็มนะครับ ผู้มีโรคไตต้องปรับโพแทสเซียมตามคำแนะนำแพทย์ด้วย

ใครอยากเพิ่มโปรตีนจากพืชแทนปลาเค็มแบบง่าย ๆ ลองดู ORGANIS โปรตีนพืชที่ผมใช้เอง ได้นะครับ

อาหารเป็นผู้ช่วยดูแลสุขภาพ ไม่ใช่ตัวแทนของการรักษา หากมีโรคประจำตัวควรปรึกษาแพทย์ที่ดูแลคุณอยู่ด้วยนะครับ

ORGANIS ไม่ใช่ผลิตภัณฑ์ป้องกันหรือรักษามะเร็ง และไม่ได้ถูกทดสอบในงานวิจัยที่อ้างถึงครับ อาหารไม่แทนการรักษา หากกำลังรักษาโรคอยู่ให้ปรึกษาแพทย์และห้ามหยุดยาเอง

อ้างอิง

  1. Secretan B, Straif K, Baan R, et al. A review of human carcinogens—Part E: tobacco, areca nut, alcohol, coal smoke, and salted fish. The Lancet Oncology. 2009. IARC Monographs: Chinese-style salted fish
  2. D’Elia L, Rossi G, Ippolito R, et al. Habitual salt intake and risk of gastric cancer: a meta-analysis of prospective studies. Clinical Nutrition. 2012. บทคัดย่อและ DOI 10.1016/j.clnu.2012.01.003

💬 ปรึกษาโค้ชแบงค์ / สั่งซื้อสินค้า

  • แอดไลน์สอบถามได้เลยครับ 👉 LINE: @coachbankmarket — https://lin.ee/Ro0SL5D

  • สั่งซื้อผ่านเว็บไซต์ www.areenan.com ได้ตลอด 24 ชม. ชำระด้วยบัตรเครดิตได้อย่างปลอดภัย

  • 🚚 สั่งก่อน 13:00 น. จัดส่งภายในวันนั้น / สั่งหลัง 13:00 น. จัดส่งวันถัดไป