
ผัดผักบุ้งจานเล็ก ๆ ที่หลายบ้านกินกันจนชิน เป็นอีกวิธีเพิ่มผักในมื้ออาหาร ส่วนความสัมพันธ์กับความจำและการคิดตอนสูงวัย มีงานวิจัยให้ชวนอ่านกันครับ
งานนี้มาจาก Rush University ที่ชิคาโก ทำร่วมกับ Tufts University ครับ คนนำทีมคือ ศ.Martha Clare Morris นักระบาดวิทยาโภชนาการที่ทุ่มเวลาหลายสิบปีศึกษาเรื่องอาหารกับสมอง ลงวารสาร Neurology ของสมาคมประสาทวิทยาอเมริกัน ปี 2018
ที่ผมชอบคือ เขาไม่ได้หยุดแค่ “ผักใบเขียวดีต่อสมอง” แล้วจบนะครับ เขาเจาะต่ออีกชั้น ว่าสารตัวไหนในผักใบเขียวที่น่าจะเป็นตัวช่วยหลัก
เขาตามใคร
-
ผู้สูงวัย 960 คน อายุ 58–99 ปี จากโครงการ Memory and Aging Project
-
ทุกคนตอบแบบสอบถามความถี่การกินอาหาร (food frequency questionnaire)
-
ทดสอบความจำและการคิดอย่างน้อย 2 ครั้ง ตามเฉลี่ย 4.7 ปี
-
แบ่งเป็น 5 กลุ่มตามปริมาณผักใบเขียวที่กิน แล้วเทียบว่าคะแนนความจำและการคิดลดลงเร็วช้าต่างกันแค่ไหน ไม่ใช่การวินิจฉัยโรคสมองเสื่อม
-
ปรับปัจจัยกวนออก เช่น อายุ เพศ การศึกษา กิจกรรมฝึกสมอง การออกกำลังกาย และการสูบบุหรี่
ผลออกมาแบบนี้ครับ
-
กลุ่มที่กินผักใบเขียวมากสุด (ค่ากลางราว 1.3 ส่วนต่อวัน) สัมพันธ์กับคะแนนความจำและการคิดที่ลดลงช้ากว่ากลุ่มที่กินน้อยสุด
-
เมื่อนำความต่างของอัตราการลดลงของคะแนนมาเทียบกับผลของอายุในแบบจำลอง ผู้วิจัยอธิบายว่าเทียบได้กับอายุน้อยกว่าราว 11 ปี ไม่ได้หมายความว่าสมองย้อนวัย 11 ปี หรือป้องกันโรคสมองเสื่อมได้ครับ
-
พอแยกดูทีละสาร การได้รับสารพวกนี้มากขึ้น สัมพันธ์กับคะแนนความจำและการคิดที่ลดลงช้าลง ได้แก่ วิตามินเค (phylloquinone), ลูทีน (lutein), โฟเลต (folate), วิตามินอี (alpha-tocopherol), ไนเตรต (nitrate) จากพืช และเคมป์เฟอรอล (kaempferol) ฟลาโวนอยด์ตัวหนึ่ง
-
ส่วนเบต้าแคโรทีน ผลไปทางเดียวกัน แต่ยังไม่ชัดพอทางสถิติครับ
จุดที่ผมว่าเจ๋งสุด
ระดับการกินที่พบความสัมพันธ์อยู่ราววันละ 1 ส่วน โดยกลุ่มสูงสุดมีค่ามัธยฐาน 1.3 ส่วนต่อวัน ไม่ใช่ขนาดที่พิสูจน์แล้วว่าทุกคนกินแล้วจะได้ผลเหมือนกันครับ
1 ส่วน ≈ ผักใบสด 1 ถ้วย หรือผักใบสุกครึ่งถ้วย พูดง่าย ๆ ควรตวงผักตามปริมาตรนี้ เพราะขนาดจานหรือกำมือของแต่ละคนไม่เท่ากันครับ
กลไกเบื้องหลัง (เล่าแบบภาษาบ้าน ๆ)
งานนี้เป็นงานเชิงสังเกต ไม่ได้วัดกลไกในสมองโดยตรงนะครับ แต่จากที่วงการศึกษากันมา สารแต่ละตัวมีทางของมันเอง
-
วิตามินเค (phylloquinone) ร่างกายใช้ทำงานกับไขมันชนิด sphingolipids ที่เป็นโครงสร้างเยื่อหุ้มเซลล์ประสาท และมีบทบาทกับโปรตีนที่ขึ้นกับวิตามินเคในสมอง
-
ลูทีน (lutein) ไปสะสมในเนื้อสมองและจอตา มีคุณสมบัติต้านอนุมูลอิสระที่มีการศึกษาว่าเกี่ยวข้องกับ oxidative stress
-
โฟเลต (folate) มีบทบาทในวงจร methylation และการเผาผลาญ homocysteine แต่ไม่ได้แปลว่าผักมื้อเดียวรักษาความผิดปกติของหลอดเลือดหรือสมองได้
-
วิตามินอี (alpha-tocopherol) เป็นสารต้านอนุมูลอิสระที่ละลายในไขมัน และเกี่ยวข้องกับกระบวนการออกซิเดชันของไขมัน (lipid peroxidation)
-
ไนเตรต (nitrate) จากผัก ร่างกายเปลี่ยนเป็น nitrite แล้วเป็น nitric oxide ซึ่งเกี่ยวข้องกับการคลายตัวของหลอดเลือด งานนี้ไม่ได้วัดว่าผักทำให้เลือดไปเลี้ยงสมองเพิ่มขึ้นโดยตรง
-
เคมป์เฟอรอล (kaempferol) เป็นฟลาโวนอยด์ที่มีการศึกษาด้านสัญญาณการอักเสบ (anti-inflammatory) โดยยังไม่ใช่ข้อพิสูจน์ผลการรักษาในคนจากงานนี้
ผักใบเขียวเลยไม่ได้มีพระเอกคนเดียวนะครับ มาเป็นทั้งทีม กินผักทั้งใบจึงได้ครบทีมกว่าแยกกินสารตัวใดตัวหนึ่ง
ข้อควรรู้
พูดกันตรง ๆ งานนี้ศึกษาในผู้สูงวัยอเมริกัน เป็นงานเชิงสังเกต บอกได้ว่า “สัมพันธ์กัน” แต่ยังฟันธง 100% ไม่ได้ว่าเป็นเหตุและผลครับ
ลองให้มีผักใบเขียววันละ 1 ส่วนขึ้นไป แบบครัวไทย
- เช้า โจ๊กข้าวกล้องหรือข้าวต้ม ใส่ผักโขม กวางตุ้ง หรือตำลึง ก่อนปิดไฟ
- กลางวัน ผัดผักบุ้ง ผัดคะน้าใส่เต้าหู้ หรือผัดผักกาดเขียวกวางตุ้ง สลับกันไป
- มีผักสดเคียงทุกมื้อ ผักกาดหอม สะระแหน่ ใบโหระพา กินกับน้ำพริกหรือลาบเห็ด
- เย็น แกงจืดตำลึงเต้าหู้ แกงเลียงใบแมงลัก หรือต้มจับฉ่ายผักรวม
- ปั่นสมูทตี้ผักโขมหรือเคล กับกล้วยและนมถั่วเหลือง ได้ผักเต็มแก้วแบบไม่รู้ตัว
- กินคู่ไขมันดีจากพืชนิดหน่อย งา ถั่ว หรืออะโวคาโด ช่วยดูดซึมลูทีนกับวิตามินเค ซึ่งละลายในไขมันได้ดีขึ้น
- เป้าง่าย ๆ “มีสีเขียวในทุกจาน” ทำทุกวัน สำคัญกว่าทำเต็มที่แค่วันเดียวครับ
ใครสนใจผลิตภัณฑ์ที่ผมใช้ ลองอ่านข้อมูล POW9 (พาวนายน์) เพิ่มเติมได้ครับ ผลิตภัณฑ์นี้ไม่ใช่ผักใบเขียวที่ศึกษา และงานนี้ไม่ได้ทดสอบ POW9 หรือรับรองผลต่อความจำครับ
อาหารเป็น “ผู้ช่วย” ไม่ใช่ตัวแทนการรักษา ใครมีโรคประจำตัวหรือกำลังรักษาอยู่ ปรึกษาแพทย์ที่ดูแลอยู่ด้วยครับ ห้ามหยุดยาเอง และไม่ใช้ผักหรือผลิตภัณฑ์แทนการรักษาครับ
หากใช้ยาวาร์ฟาริน อย่าปรับปริมาณผักใบเขียวมากทันที ควรคุยกับแพทย์เรื่องปริมาณวิตามินเคให้สม่ำเสมอครับ
อ้างอิง
Morris MC, Wang Y, Barnes LL, et al. Nutrients and bioactives in green leafy vegetables and cognitive decline: Prospective study. Neurology 2018;90(3):e214-e222. doi:10.1212/WNL.0000000000004815
🎬 ดูคลิปเพิ่มเติมจากโค้ชแบงค์
- คลิปสั้น: กินผักใบเขียวเยอะแล้วดียังไง❓ #coachbankchira #สุขภาพ #อาหารเป็นยา — ชวนรู้จักผักใบเขียวในมื้อพืช ไม่ใช่ผลทดสอบการป้องกันโรคสมองเสื่อม
💬 ปรึกษาโค้ชแบงค์ / สั่งซื้อสินค้า
-
แอดไลน์สอบถามได้เลยครับ 👉 LINE: @coachbankmarket — https://lin.ee/Ro0SL5D
-
สั่งซื้อผ่านเว็บไซต์ www.areenan.com ได้ตลอด 24 ชม. ชำระด้วยบัตรเครดิตได้อย่างปลอดภัย
-
🚚 สั่งก่อน 13:00 น. จัดส่งภายในวันนั้น / สั่งหลัง 13:00 น. จัดส่งวันถัดไป
